نگاشته شده توسط: عقیده و جهاد | دسامبر 12, 2009

عذر به جهل

سؤال وجواب

کسی که از او، از روی جهلش کفری صادر شده باشد،آیا (به خاطر جهل)معذور محسوب می شود؟

از شیخ عبدالله بن شیخ محمد بن عبدالوهاب رحمهما الله تعالی؛در باره کسی پرسش شد که از او کفری صادر شود و از روی قصد نباشد بلکه جاهل باشد،آیا معذور محسوب می شود-چه قولی باشد وچه فعلی وچه توسل-؟

*        *       *

جواب:

وقتی کسی که به الله و رسولش ایمان دارد،فعلی مرتکب شود که آن فعل کفر بوده ویا اعتقاد به آن کفر باشد و نسبت به آنچه رسول خدا صلی الله علیه وسلم به آن مبعوث شده،جاهل باشد؛چنین شخصی در نزد ما کافر نمی شود و به او حکم کفر نمی دهیم تا اینکه حجت رسالی که مخالفش کافر می شود، بر او اقامه شود.

هنگامی که بر او اقامه حجت شده و محتوای دعوت پیامبر صلی الله علیه وسلم برای او روشن شد وبا این حال بعد از اقامه حجت بر انجام آن فعل اصرار ورزید؛چنین شخصی کافر می شود.

چون کفر، با مخالفت با کتاب الله وسنت رسول الله صلی الله علیه وسلم،متحقق می شود.

و این مطلب به طور کلی بین علماء مجمع علیه می باشد واستدلالشان به این آیات می باشد:

{وَمَا كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولاً: و ما ( هيچ شخص و قومي را ) مجازات نخواهيم كرد ، مگر اين كه پيغمبري ( براي آنان مبعوث و ) روان سازيم.}[اسراء/15]

{‏ وَسِيقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلَى جَهَنَّمَ زُمَراً حَتَّى إِذَا جَاؤُوهَا فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنكُمْ يَتْلُونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِ رَبِّكُمْ وَيُنذِرُونَكُمْ لِقَاء يَوْمِكُمْ هَذَا قَالُوا بَلَى وَلَكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ الْعَذَابِ عَلَى الْكَافِرِينَ ‏:‏ و كافران به سوي دوزخ گروه گروه رانده مي‌شوند و هنگامي كه بدانجا رسيدند درهاي آن به رويشان گشوده مي‌گردد و نگهبانان دوزخ بديشان مي‌گويند : آيا پيغمبراني از جنس خودتان به ميانتان نيامده‌اند تا آيه‌هاي پروردگارتان را براي شما بخوانند و شما را از روياروئي چنين روزي بترسانند ؟ مي‌گويند : آري !  ( پيغمبران برانگيخته شدند و اوامر و نواهي خدا را به ما رساندند و از عذاب آخرت بيممان دادند ) وليكن فرمان عذاب بر كافران ثابت و قطعي است ( و ما راه كفر در پيش گرفتيم و بايد هم تاوان آن را بپردازيم و چنين سرنوشت شومي داشته باشيم ) . ‏}[زمر/71]

و نیز به حدیثی که در صحیحین وسنن ودیگر کتب اسلام ثابت شده است استدلال می کنند که حذیفه رضی الله عنه از رسول الله صلی الله علیه وسلم روایت می کند که فرمودند:{مردی در زمانهای قبل ازشما،به پسرانش گفت:هنگامیکه من مردم مرا بسوزانید،سپس نصف(خاکستر)مرا در خشکی ونصف دیگرم را دردریا بپاشید،سوگند به الله اگردست الله به من برسد مرا چنان عذابی می دهد که کسی دیگر ازجهانیان را آنطور عذاب نداده باشد،(بعد ازمرگش و اجرای وصیت) ،الله به دریا وخشکی دستور داد که ذرات موجود در آنها را جمع کنند،سپس به او گفت:باش(کن)،در همان لحظه مرد ایستاده شد،الله گفت:چی چیزی تو را به این کار واداشت؟گفت:ترس وخشیت تو،پس الله به او رحم آورد(او را بخشید).}

این مرد معتقد بود که اگر این کاررا انجام دهد الله توانایی  زنده کردن او را نخواهد داشت،واین اعتقاد واین کارش از روی جهل بود نه از روی کفر وعناد،او به قدرت الله بر دوباره زنده کردنش شک کرد(واین کفراست) ولی با این وجود خداوند او را بخشیده و بر او رحم آورد.

و هر کس که قرآن به او رسیده باشد،بر او اقامه حجت شده است ولی جاهل محتاج کسی اهل علم است که او را دراین باره آگاهی دهد(و معانی قرآن را به او بگوید).

والله اعلم

[الدرر السنیة:ج10/ص239-240]

منبع:منبرالتوحید والجهاد


Responses

  1. السلام علیکم
    از شما خواهشی داشتم و آنهم این هست که لطفاً تنها نطالبی را که دقیق همفکر خودتان است را ترجمه نکنید زیرا در خود سایت منبر توحید و جهاد در بخش عذر به جهل ازبین 10 الی 15 مقاله ای که در آن وجود دارد اکثر قریب به اتفاق آن ( بیش از 90 درصد ) آن از عدم عذر به جهل سخن می گوید
    با تشکر از شما برادران زناد الاسلام

    قال شیخ محمد: انک اذا عرفت ان الانسان یکفر بکلمة یخرجها من لسانه و قد یقولها و هوجاهل فلا یعذر بالجهل و قد یقولها و هو یظن انها تقربه الی الله تعالی کما ظن المشرکون
    (کشف الشبهات فی التوحید) (محمد بن سلیمان التمیمی)

  2. بسم الله الرحمن الرحیم
    از شما خواهش می کنم که این مقالات را نیز ترجمه و روی وبلاگ خود قرار دهید شما مقالات شیخ علی خضیر را در مطالب دیگر ترجمه می کند اما وقتی به عذر به جهل می رسد…..
    1- حول مذهب أئمة الدعوة النجدية في مسألة العذر بالجهل (علي بن خضير الخضير )
    2- هل يُعذر بالجهل في أمور العقيدة أم لا؟
    (علي بن خضير الخضير )
    3- ما حكم من وصلته رسالة الإسلام مشوهة فلم يُسلم؟
    (علي بن خضير الخضير )
    4- هل يُعمل بموانع التكفير في الحكم على عباد القبور؟
    (حامد بن عبد الله العلي )
    5- هل يحكم بالنار على من مات من أهل الكتاب كافراً وهو متمكن من العلم؟
    (علي بن خضير الخضير )
    6- شبهة؛ إعذار طواغيت الحكم بالجهل والإكراه
    ( أبو محمد المقدسي )
    اینها همگی مقالت منبر توحید و جهاد بودند
    کتبی همچون
    1- التبيان لما وقع في «الضوابط» منسوباً لأهل السنة بلا برهان (أحمد بن حمود الخالدي )
    2- تكفير المعين والفرق بين قيام الحجة وفهم الحجة
    (إسحاق آل الشيخ )
    3- قواعد وأصول في المقلدين والجهال
    (علي بن خضير الخضير )
    4- المُتممة لكلام أئمة الدعوة في مسألة الجهل في الشرك الأكبر
    (علي بن خضير الخضير )
    را نیز ترجمه کنید و حقیقت را برای این مردم بیان کنید
    اخوکم زناد الاسلام

    • ان شاء الله چنین خواهیم کرد.
      شما نیز سوء ظن نداشته وزود قضاوت نکنید در «فتوا درباره شیعه»ا ز شیخ خضیرکه ترجمه کرده ودر وبلاگ قرار داده ایم به عدم عذر به جهل تصریح شده است.

  3. جزاكم الله خير

  4. سلام علیکم
    برادر عزیزم زنادالاسلام
    برای تحقیق بیشتر در مبحث عذر به جهل واقامه حجت به کتاب الجامع دکتر فضل و العذر بجهل شیخ ابوبصیر مراجعه نماید.درضمن برادر عزیز سواد اکثر علماء از سلف تا معاصر قائل به عذر به جهل در مسائل عقیدتی بوده اند.
    وسلام علیکم

  5. سلام علیکم
    برادر زناد الاسلام
    یکی از علما ی سلف همراه با قولش را در این زمینه بیان کنید
    درضمن کتاب ابو بصیر بسیار ضعیف و دارای تناقضات است
    از شما می خواهم کتب شیخ علی خضیر و شیخ ابو محمد مقدسی و …… را مطالعه کنید و سری نیز به منبر توحید و جهاد نیز بزنید
    در واقع این که از سلف تا به حاضر یک نفر قائل به عذر نبوده سخن خود شیخ علی خضیر است
    واز محکم ترین کتب در این زمینه کتاب العذر بالجهل تحت المجهر الشرعی تالیف مدحت می باشد

  6. سلام عليكم
    برادر عزيزم زناد الاسلام من دراين مسئله حالت ايجاب به خود گرفته ام شما كه حالت سلبي به خود گرفته ايد برايمان دليل بياوريد هرچند كه اين مسئله از قديم مورد اختلاف بين علماو بوده است و در ضمن خود شيخ ابو محمد مقدسي به عنان مثال عوام شيعه را تكفير نمي كند مراجعه كنيد به نوار تصويريش كه با شبكه الجزيره مصاحبه كرده است براي چي آيا آنان را معذور ميداند ويا نه؟و خواهشا تناقضات كتاب شيخ ابو بصير را برايمان بنويسد تا ازآن درس بگيريم .
    جزاك الله برادر عزيزم زناد الاسلام ان شاءالله خداوند شما را در پناه خود محفوظ گرداند وهمچنين تشكر از برادارن وبلاگ عقيده وجهاد
    وسلام عليكم

  7. سلام علیکم
    تنها این سخن را می گویم که
    ابو محمد مقدسی در یکی از فتاوای خود بعد از روشن کردن قضیه ی عذر به جهل این را بیان می کند که :
    وأما حكم من يعذرهم بالجهل لاعتقاده صحة مانع الجهل في ذلك أو بدعوى أن مذهب علماء السلف عذرهم بالجهل؛ فهو مخطيء بذلك، ولا نكفره لخطئه ما دام لا يدعو بذلك إلى تسويغ الشرك أو تجويزه.
    (حكم من يستغيث بغير الله ويطوف بالقبور)
    للشيخ؛ أبي محمد المقدسي
    در ضمن انشاء الله هر بار یک سخن از علماء اهل سنت و جماعت را بیان می کنم

  8. السلام سلام عليكم ورحمة الله وبركاته
    برادرعزيزم زناد الإسلام
    أبومحمد مقدسي -حفظه الله تعالي-در حدود 10سال پيش در كتاب هذه عقيدتنا به اين مسئله اشاره كردند كه ايشان در أصل ايمان يا همان توحيد مردم را جاهل نمي داند واقامه حجه الهي را برآنان كامل مي داند و در همان زمان أبو بصير -حفظه الله تعالي-در رساله اي با كمال ادبي كه مابين دو داعي اسلامي وجود داشت رد اين مسئله را مي دهد كه اسم آن را رساله كبوة فارس مي گذارد من به شخصه هم كتاب العذربالجهل وهم كتاب هذه عقيدتنا هردو شيخ را خوانده ام و رساله كبوة فارس وهم جوابيه أبو محمدرا در مجموع رسالات شخصيش به ابو بصير ديده ام كه گوشه اي ازهردو رابرايتان مي نويسم اميد است كه جنابعالي خودتان به كل آن مراجعه نماييد واينجانب براي رأي هردو بزرگوار احترام قائلم ولي رأي شيخ أبو بصير وكساني مانند شيخ عبدالقادرعبدالعزيز-فك الله أسره-وأبو قتاده فلسطيني-فك الله أسره- و… را در اين مسئله عادلانه تر مي بينم.
    گوشه اي ازرساله كبوة فارس:
    حتى لا يُفهم كلامنا خطأً ويُحمل على غير الوجه الذي نريد، نبين صفة الجاهل الذي يُعذر بالجهل، فأقول: الجاهل الذي يُعذر بالجهل هو الذي يقع في المخالفة الشرعية ـ أياً كان نوعها ـ جهلاً عن عجزٍ لا يمكن دفعه، رغم بذله وسعيه، ورغبته في دفع ما وقع به من جهل، إن كان يعلم بجهالته ومخالفته .
    فمثل هذا لا يجوز إلحاق حكم الوعيد به ـ سواء كان كفراً أم فسقاً أم غير ذلك ـ إلا بعد قيام الحجة الرسالية التي تدفع عنه العجز والجهل فيما قد خالف فيه، ولا يُشترط في ذلك إقناعه، أو قراءة المتون والمطولات عليه .. !!
    وما سوى ذلك، فمن يقع في الكفر عن جهل غير معجز؛ أي يمكنه دفعه لكنه لا يفعل ـ لأي سببٍ كان ـ فمثل هذا لا يُعذر بالجهل، ولا يُشترط لتكفيره قيام الحجة عليه؛ حيث أن الحجة معروضة عليه على مدار الساعة والزمن، ولكن هو الذي لا يأتيها ولا يُحرك ساكناً نحوها .. بل لو عُرضت عليه يأباها أو ينشغل عنها بمشاغل الدنيا وملذاتها ..!!
    بل هو نفسه لو قيل له عن عظامٍ عليها بعض لحومها توزع هنا أو هناك .. لشد إليها الرحال ولو طال به المسير.. !!
    فمثل هذا أنَّى له أن يُعذر بالجهل، إلا في دين أهل الإرجاء والتجهم .. وبئس الدين ذلك الدين !!
    فهذا إيجاز شديد، ومن أراد التفصيل فعليه أن يراجع كتابنا » العذر بالجهل وقيام الحجة » عسى أن يجد فيه ما يقر عيون الموحدين إن شاء الله .
    وبعد، هذا ما أردت ذكره ـ في هذا البحث الموجز ـ من رد على ما جاء من كلام لأخينا الشيخ أبي محمد المقدسي ـ حفظه الله وفك أسره ـ في مسألة العذر بالجهل .
    راجياً لي وله ولجميع المسلمين السداد والتوفيق لما يحبه الله تعالى ويرضاه .. إنه تعالى سميع قريب مجيب .
    گوشه اي از جوابيه شيخ آبو محمد در مجمعه رسالات شخصيش:
    والخلاصة التي أريد أن تعرفها من مذهبي في هذا الباب:
    1 – أنني لا ألغي مانع الجهل من موانع التكفير .
    2 – بل أعتبره ، ولكن أفصل فيه ، فأفرق بين من كان حديث عهد بالإسلام وبين غيره ،وبين من نشأ في بادية بعيدة ، أو لم يتمكن من العلم ، وبين المعرض الذي عاش دهره كله في مظنة العلم ، ولم يكلف نفسه تعلم أهم مهمات الدين أو يرفع بذلك رأسا .
    3 – وأعتقد أن الله قد أقام الحجة البالغة على عباده في أصل التوحيد ؛ من وجوه شتى من ذلك دعوة الرسل الذين ختمهم بمحمد صلى الله عليه وسلم ، نذيرا للناس كافة ، وأن الإنذار عن الشرك الصراح حاصل ببلوغ القرآن ، الذي تكفل الله بحفظه إلى قيام الساعة .
    4 – ولذلك أرى أن داء أكثر الخلق في زماننا والذي أردى أكثرهم في الشرك ، ليس هو الجهل بسبب عدم بلوغ الحجة أو عدم التمكن من العلم ، وإنما هو الإعراض عن دين الله بترك تعلمه ، وترك العمل به .
    5 – وأعتقد أن من لم يدن بدين الإسلام ؛ فهو كافر ، ولا يمنع من تكفيره كونه جاهلا .
    6 – وأن من عبد غير الله وأشرك بالله شركا أكبر صراحا فهو كافر وإن لم تبلغه نذارة الرسل ، لأن الله تعالى فطر عباده على التوحيد وخلقهم حنفاء وأقام حججه البالغة في هذا الباب فأبى أكثر الخلق إلا الإشراك ، ولايلزم من تكفيره ، كونه من أهل العذاب يوم القيامة ، إلا أن يكون ممن بلغته نذارة الرسل ، ولا يلزم لذلك أن يأتيه نذير خاص ، لأن دعوة الرسل أجمعين كانت إلى التوحيد والبراءة من الشرك والتنديد .
    7 – والكلام في موضوع التعذيب علمي بحت ، ولا ثمرة عملية واقعية من ورائه في أحكام الدنيا ولذلك فلا نشغل أنفسنا فيه كثيرا ، أما الكلام في التكفير فهو المهم ، لتعلق كثير من أحكام الدنيا به ، وأصل كلامنا في هذا الموضوع في أكثر كتاباتنا كان لبيان أن الطواغيت وأنصارهم المحاربين لشرع الله المناصرين لشرائع الكفر ، كفار ولا تجب إقامة الحجة على آحادهم قبل تكفيرهم أو قتالهم .
    هذه أخي الفاضل .. خلاصة قولنا في هذا الباب ، وما كان مبهما أو مجملا أو مشكلا من كلامنا في موضع آخر فهذا بيانه ، إلى حين طباعة رسالتنا الخاصة في الفرق بين العذر بالجهل والإعراض عن الدين ، أحببت أن أطلعك عليه خصوصا وأنني كنت قد سئلت عن العذر بالجهل ورأيي في رسالتك كبوة فارس فأجبت بنحو هذا الذي ذكرته لك هاهنا ، أسأل الله تعالى أن يهدينا لما اختلف فيه من الحق بإذنه إنه يهدي من يشاء إلى صراط مستقيم .
    حال برادرعزيزم زناد الإسلام خود مي بينيد كه شيخ أبو محمد به طور كامل عذر به جهل را رد نمي كند وبراي آن قائل به تفصيل است ومن دفعه قبل برايتان آوردم كه شيخ أبو محمد در جواب گزارشگر الجزيره كه از او مي پرسد حكمتان در باره شيعه چيست؟ ايشان جواب مي دهد كه در اين مسئله برمذهب شيخ الإسلام ابن تيمية -رحمه الله- است كه عوام شيعه را نمي توان تكفير كرد. من ازشما پرسيدم چرا شيخ آنان را تكفير نمي كند آيا مگر نه اينكه آنان را معذور مي داند؟
    برادر عزيزم من مي دانم جنابعالي در مسئله عذر بالجهل با شيخ أبو بطين-رحمه الله-وشيخ علي الخضير-فك الله أسره-و… هم فكر هستيد.ولي برادرعزيزم من به جنابعالي توصيه مي كنم كه واقعاً نظرات هردوطرف را كاملاًمطالعه نمايد ومن به خاطر اين است كه باشما بر سرمسئله عذر بالجهل بحث مي نمايم كه متأسفانه در چند سال أخير فكري وكساني بوجود آمده اند كه أصل در مردم را كفر ميداند وبراي كسي قائل به عذر نيستند وعذر بالجهل وشروط وموانع تكفير را بدعتهاي مكفره مي نامند كه شيخ ابومحمد در خيلي از جاها رد تندي بر اين غلاة تكفييري داده است وإن شاءالله بنده درادامه اين مبحث برروي اين وبلاگ خير وصلاحي نمي بينم چون هرچه بگوييم در كتابها گفته شده است وتكرار مكررات است وسر به جدل ميكشد من از جنابعالي دعوت مي كنم كه شما نيزمانند من كه قبلاً در رد اين جماعت تندرو مطلب نوشتم شما نيز همتان را معطوف اين مسئله قرار دهيد تا أن شاء الله اين منبر أعلامي جايي باشد براي تبيين عقيده صحيح ومنهج سليم و همچنين بتوانيم در آن رد مرجئه معاصر و غلاة تكفيري را بدهيم و با نداي حي علي الجهاد مردم را به جهاد في سبيل الله با كفار وطواغيت تحريض نمائيم أن شاءالله نيت من را دانسته وبراي آن اقدام نماييد.
    درآخر براي خود وشما وبرادران عزيزم در وبلاگ عقيده وجهاد آرزوي به جزء رضايت الله تعالي وشهادت در راهش را ندارم.
    اللهم أنصروا المجهادين في كل مكان
    حي علي جهاد * حي علي جهاد *حي علي جهاد
    برادر كوچك شما فرزند إسلام
    والسلام عليكم ورحمة الله وبركاته

  9. باعرض سلام مجدد
    از شما برادر مسلمان فرزند اسلام و دیگر برادران تقاضا دارم به انجمن اینترنتی تازه تاسیس حقایق با آدرس
    http://www.haghaegh.your-talk.com
    مراجعه و مطالب اصلی مورد بحث در آنجا عذر به جهل و اصل دین می باشد البته خالیه خالیه که به لطف شما سرشار از بحث های مفید برای روشن تر شدن اذهان خواهد شد با کمال تشکر مدیر منتدی حقایق


پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

دسته‌ها

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: